Biały Spichlerz Słupsk

Biały Spichlerz to XIX-wieczny magazyn wojskowy w centrum Słupska, który po gruntownej rewitalizacji stał się domem dla największej na świecie kolekcji dzieł Stanisława Ignacego Witkiewicza. To jedyne miejsce w Polsce z monograficzną wystawą poświęconą Witkacemu – ponad 135 obrazów, rysunków i grafik w surowych wnętrzach zabytkowego budynku. Obiekt działa jako oddział Muzeum Pomorza Środkowego i łączy funkcje wystawiennicze z magazynowymi na najwyższym europejskim poziomie.

Historia spichlerza – od magazynu owsa do muzeum sztuki

Budowę rozpoczęto wiosną 1804 roku z dość prozaicznego powodu – potrzebny był magazyn na obrok dla koni wojskowych. Masywny, ceglany budynek przez ponad dwa wieki pełnił różne funkcje magazynowe, aż w 2012 roku trafił w ręce Samorządu Województwa Pomorskiego. Rok później przekazano go Muzeum Pomorza Środkowego wraz z sąsiednim Czerwonym Spichlerzem.

Rewitalizacja trwała od początku 2017 do połowy 2018 roku, potem przez kolejny rok trwało urządzanie wnętrz i przenoszenie eksponatów. 11 lipca 2019 roku, w 95. rocznicę istnienia muzealnictwa w Słupsku, budynek otwarto dla zwiedzających. Projekt „Witkacy w Słupskich Spichlerzach Sztuki” otrzymał uznanie w konkursie „Zabytek Zadbany” i został zgłoszony do konkursu „Modernizacja Roku”.

Biały Spichlerz to jeden z najcenniejszych zabytków budownictwa przemysłowego w Słupsku. Po ponad 200 latach istnienia budynek odzyskał świetność, choć w zupełnie nowej roli – jako przestrzeń dla sztuki.

Co zobaczysz w Białym Spichlerzu – wystawy stałe

Główną atrakcją jest wystawa „Witkacy. Obrazy – rysunki – grafiki + archiwalia”. To nie tylko malarstwo – obok prac plastycznych zobaczysz rękopisy, maszynopisy, korespondencję i książki z dedykacjami artysty. Wszystko skonfrontowane ze sobą, bez sztucznego podziału na kategorie.

Szczególnie ciekawe są pastelowe portrety z Firmy Portretowej „S. I. Witkiewicz”, która działała w latach 1925-1939. Witkacy prowadził ją jako jednoosobową działalność, oferując klientom portrety w różnych typach – od realistycznych po surrealistyczne, w zależności od ceny i… przyjętych używek. System był dokładnie skatalogowany, a efekty widać na wystawie.

Ekspozycja „W nawiązaniu do Witkacego od XIX do XXI wieku” prezentuje bogate zbiory sztuki współczesnej z kolekcji muzeum. To ciekawy kontekst dla twórczości samego Witkacego – widać wpływy, podobieństwa i całkowite odejścia od jego estetyki.

Trzecia wystawa stała, „Słupsk. Miasto i ludzie”, opowiada historię powojennego miasta. Pokazuje życie osadników, którzy po 1945 roku przybyli z różnych stron Polski, zajęli domy niemieckich mieszkańców i budowali nową tożsamość tego miejsca. Wystawa powstała z myślą o mieszkańcach, ale dla przyjezdnych to dobry sposób na zrozumienie charakteru współczesnego Słupska.

Wystawy czasowe i wydarzenia kulturalne

Pierwsze piętro zajmuje sala wystaw czasowych – regularnie pojawiają się tu nowe ekspozycje związane z Witkacym i sztuką współczesną. Dodatkowa sala wernisażowa na parterze służy mniejszym prezentacjom, a wystawy można oglądać nawet na zewnątrz budynku.

Biały Spichlerz to nie tylko galeria, ale centrum życia kulturalnego Słupska. Odbywają się tu wykłady, spotkania z cyklu o historii i technice, konferencje witkacologiczne, Europejska Noc Muzeów. W sali im. Barbary Zielińskiej regularnie organizowane są wydarzenia dla lokalnych środowisk artystycznych i historycznych.

Dla kogo jest Biały Spichlerz

Przede wszystkim dla miłośników Witkacego – nigdzie indziej w Polsce nie zobaczysz takiej kolekcji jego prac w jednym miejscu. Ale nie tylko. Surowe, industrialne wnętrza zabytkowego spichlerza same w sobie robią wrażenie, nawet jeśli ktoś niewiele wie o malarstwie.

Osoby zainteresowane historią powojennego Pomorza znajdą tu sporo materiału do przemyśleń. Wystawa o Słupsku po 1945 roku pokazuje, jak wyglądało budowanie nowej tożsamości w mieście, które straciło prawie całą przedwojenną ludność.

Dla rodzin z dziećmi może być trudniej – to jednak wystawa wymagająca skupienia, bez interaktywnych atrakcji. Starsze dzieci zainteresowane sztuką czy historią powinny sobie poradzić, młodsze mogą się nudzić.

Słupsk posiada największą na świecie kolekcję dzieł Witkacego – to efekt systematycznego zbierania jego prac przez lokalne muzeum od lat 60. XX wieku. Biały Spichlerz wreszcie dał tym zbiorom godną oprawę.

Zwiedzanie Białego Spichlerza – praktyczne informacje

Budynek znajduje się przy ul. Szarych Szeregów 12, niedaleko centrum Słupska. Z dworca PKP to około 15 minut spacerem – wystarczy iść w stronę starówki i skręcić w okolicach Bramy Młyńskiej. Przed spichlerzem stoi nowo wybudowany budynek wagi z portiernią.

Biały Spichlerz działa jako oddział Muzeum Pomorza Środkowego. Aktualne godziny otwarcia i ceny biletów najlepiej sprawdzić na stronie muzeum lub pod numerem telefonu – informacje mogą się zmieniać w zależności od sezonu i organizowanych wydarzeń. Warto zarezerwować sobie przynajmniej 1,5-2 godziny na spokojne zwiedzanie wszystkich wystaw stałych.

W budynku znajdują się nowoczesne magazyny wyposażone w sprzęty odpowiadające najwyższym standardom europejskim, zapewniające odpowiednie przechowywanie dzieł sztuki. Część magazynowa nie jest dostępna dla zwiedzających, ale sama wiedza, że za ścianami spoczywa reszta kolekcji, dodaje miejscu znaczenia.

Warto wiedzieć przed wizytą

Ekspozycji towarzyszą filmy – między innymi o historii słupskiej kolekcji Witkacego. Warto poświęcić im chwilę uwagi, bo tłumaczą, jak to możliwe, że akurat w Słupsku znalazła się największa kolekcja prac tego artysty.

Jeśli planujesz wizytę w Słupsku, Biały Spichlerz dobrze łączy się z innymi atrakcjami miasta – Zamkiem Książąt Pomorskich (główna siedziba muzeum), Bramą Młyńską czy starówką. Czerwony Spichlerz, bliźniaczy budynek obok, również przechodzi adaptację na cele muzealne.

W okresie wakacyjnym i podczas specjalnych wydarzeń kulturalnych, takich jak Europejska Noc Muzeów, obiekt bywa naprawdę oblężony. Jeśli wolisz spokojne zwiedzanie, lepiej wybrać się w dzień powszedni poza sezonem.