Ratusz Słupsk

Ratusz w Słupsku to reprezentacyjny gmach z początku XX wieku, który wyróżnia się na tle innych polskich ratuszy tym, że zachował niemal w całości swój oryginalny wystrój. Wzniesiony w latach 1899-1901, budynek do dziś pełni funkcję siedziby władz miejskich, a jednocześnie można zwiedzać jego najbardziej efektowne wnętrza i wieżę widokową. Historia jego powstania to opowieść o ambicjach burmistrza, który za swoją wizję zapłacił własną karierą.

Gmach powstał z inicjatywy burmistrza Hansa Matthesa, który przekonał Radę Miejską do budowy nowego ratusza. Stary, z końca XVIII wieku, przestał wystarczać – w ciągu stu lat Słupsk rozrósł się z 4,5 do 30 tysięcy mieszkańców, a wraz z tym powiększył się aparat urzędniczy.

Budowa trwała niewiele ponad dwa lata, ale finalny koszt dwukrotnie przekroczył zaplanowany budżet. Zamiast 300 tysięcy marek wydano 600 tysięcy. Matthes stracił przez to stanowisko, choć dziś trudno nie przyznać mu racji – gdyby nie jego upór i „rozrzutność”, Słupsk nie miałby tak cennego zabytku.

Architektura i lokalizacja ratusza

Ratusz zaprojektowali berliński architekt Karl Zaar i inżynier Rudolf Vahl, którzy wygrali konkurs ogłoszony w 1897 roku. Budynek stanął przy placu Zwycięstwa, choć początkowo planowano go przy obecnej alei Sienkiewicza. Zmiana lokalizacji wynikała z prozaicznych powodów – grunt tam był zbyt podmokły.

Ciekawostką jest to, że w miejscu obecnego placu jeszcze w połowie XIX wieku znajdowało się bajorko zwane Quebbe. Zasypywano je przez siedem lat, a prace wykonywał mistrz piekarski o nazwisku Wienandt. Trudno o bardziej nietypowego wykonawcę takiego zadania.

Sam gmach reprezentuje styl neobarokowy z elementami secesji. Dominuje nad okolicą dzięki wysokiej wieży, która od 2003 roku jest udostępniona do zwiedzania. Z tarasu widokowego roztacza się panorama miasta – widać stare miasto, kościoły i otaczającą zabudowę.

Co zobaczysz w środku – wnętrza ratusza

Zwiedzanie zaczyna się od głównego holu z zachowanymi malowidłami. To miejsce, które od razu pokazuje, że nie mamy do czynienia ze zwykłym urzędem. Wnętrza zachowały autentyczny klimat z początku XX wieku, co wyróżnia słupski ratusz na tle innych polskich budynków tego typu.

Najciekawszym pomieszczeniem jest bez wątpienia gabinet prezydenta miasta. Zachowały się tam oryginalne meble i rzeźbione boazerie. Uwagę zwraca nietypowy kształt pomieszczenia – gabinet ma aż dwanaście ścian. Na każdej z nich znajduje się zabytkowa tapeta imitująca kurdyban, czyli wytłaczaną skórę. To rzadko spotykany element wystroju, który przetrwał ponad sto lat.

Sala posiedzeń rady miejskiej kryje tajemnicę, której do dziś nikt nie rozwiązał. W boazerii ukryte są drzwi prowadzące do małego pomieszczenia, które ledwo mieści dorosłego człowieka. Co ciekawe, akustyka w tej skrytce jest doskonała. Niektórzy spekulują, że mogło to być miejsce dla szpiega podsłuchującego obrady, ale to tylko przypuszczenia.

W sali posiedzeń rady miejskiej znajdują się tajemnicze ukryte drzwi prowadzące do ciasnego pomieszczenia z doskonałą akustyką. Nikt nie wie, w jakim celu je zainstalowano – czy to była skrytka dla szpiega, czy może miały zupełnie inny cel?

Wieża widokowa – punkt obserwacyjny nad miastem

Wieża ratuszowa to główny powód, dla którego warto tu zajrzeć. Wejście na górę wymaga wprawdzie pokonania kilkudziesięciu schodów, ale panorama wynagrадza wysiłek. Z tarasu widać układ starego miasta, pobliskie kościoły i dach Zamku Książąt Pomorskich.

Zwiedzanie wieży możliwe jest tylko z przewodnikiem z Centrum Informacji Turystycznej. To dobra okazja, żeby usłyszeć więcej szczegółów o historii budynku i miasta. Przewodnicy chętnie opowiadają o malowidłach w holu i kulisach budowy ratusza.

Dla kogo jest to miejsce

Ratusz zainteresuje przede wszystkim miłośników architektury i historii. Wnętrza z zachowanym oryginalnym wystrojem to rzadkość, szczególnie w budynkach użyteczności publicznej, które wciąż pełnią swoją funkcję. Nie jest to muzeum w klasycznym sensie – to działający urząd, co dodaje odwiedzinom autentyczności.

Rodziny z dziećmi również mogą tu zajrzeć, choć trzeba liczyć się z tym, że wejście na wieżę wymaga kondycji. Dla młodszych dzieci schody mogą być męczące. Z kolei tajemnicze ukryte drzwi w sali posiedzeń i opowieści o szpiegach zwykle rozpalają wyobraźnię.

Osoby zainteresowane fotografią znajdą tu wiele ciekawych ujęć – zarówno we wnętrzach, jak i z tarasu widokowego. Secesyjne detale, boazerie i zabytkowe meble tworzą klimat, który dobrze wychodzi na zdjęciach.

Historia trzech ratuszów Słupska

Obecny gmach to już trzeci ratusz w historii miasta. Pierwszy, średniowieczny, miał schodkowy szczyt i wieżyczkę z zegarem. Stał na środku rynku i mieścił nie tylko salę rady, ale też giełdę kupiecką, wagę miejską, aptekę, więzienie, a nawet jatkę. Był widoczny na mapie Pomorza z 1618 roku sporządzonej przez Lubinusa.

Pod koniec XVIII wieku zastąpił go drugi ratusz, oddany do użytku w 1798 roku na Starym Rynku. Ten budynek również budził kontrowersje – uważano go za zbyt okazały jak na niewielkie wówczas miasteczko. Przetrwał niewiele ponad sto lat.

Trzeci, obecny ratusz, otwarto 4 lipca 1901 roku. Mieszkańcy znów narzekali, że dla trzydziestotysięcznego miasta to stanowczo za duży gmach. Ironią losu jest to, że sto lat później okazał się za mały dla rozrastającej się urzędniczej machiny.

Burmistrz Hans Matthes stracił posadę z powodu dwukrotnego przekroczenia budżetu budowy ratusza. Dziś jednak to właśnie jego „rozrzutność” sprawiła, że Słupsk ma jeden z najcenniejszych i najlepiej zachowanych ratuszy w Polsce.

Informacje praktyczne – bilety, godziny, dojazd

Zwiedzanie wieży ratuszowej odbywa się wyłącznie z przewodnikiem z Centrum Informacji Turystycznej w Słupsku. Warto wcześniej skontaktować się z CIT i umówić termin wizyty, szczególnie w sezonie wakacyjnym, kiedy może być większy ruch.

Ratusz znajduje się przy placu Zwycięstwa w centrum miasta, kilka minut spacerem od Starego Rynku i Zamku Książąt Pomorskich. To dogodna lokalizacja, która pozwala połączyć zwiedzanie kilku atrakcji podczas jednego spaceru po mieście.

Dojazd z dworca PKP zajmuje około 15-20 minut pieszo. Można też dojechać autobusem komunikacji miejskiej – przystanek znajduje się w pobliżu. Dla zmotoryzowanych dostępne są parkingi w okolicy placu Zwycięstwa, choć w centrum może być ciasno, zwłaszcza w dni targowe.

Na zwiedzanie samego ratusza wystarczy około godziny, może nieco więcej, jeśli przewodnik opowiada szczegółowo o historii. Warto zarezerwować więcej czasu, jeśli planuje się również wizytę w pobliskim zamku czy spacer po starówce. Słupsk ma kilka ciekawych zabytków skupionych na niewielkim obszarze, więc da się je objąć jednym wyjściem.

Budynek nadal pełni funkcję urzędu miasta, więc niektóre pomieszczenia są niedostępne dla turystów. Zwiedzać można głównie hol, gabinet prezydenta, salę posiedzeń i wieżę. To wystarczy, żeby poczuć klimat miejsca i docenić jego architektoniczną wartość.